Marchew i sok z marchwi są kluczowym składnikiem wielu diet leczniczych. Tym bardziej jest to warzywo bardzo poszukiwane w wersji ekologicznej.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze zagadnienia z zakresu ekologicznej uprawy marchwi, na podstawie wykładu Dr inż. Beaty Studzińskiej.

Wymagania klimatyczno glebowe 

Najładniejsze korzenie otrzymujemy na średnich i lekkich glebach piaszczysto-gliniastych, bogatych w próchnicę, o przepuszczalnym podłożu.

 Marchew także dobrze rośnie na glebach torfowych o uregulowanych stosunkach wodnych, jednakże wadą uprawy na takiej glebie może być zwiększoną kumulacją azotanów oraz konieczność uzupełniającego nawożenia mikroelementami, przede wszystkim miedzią. 

Na glebach ciężkich, bez możliwości nawadniania korzenie mogą się rozwidlać

Na glebach lżejszych istnieje ryzyko ocierania skórki, szczególnie w czasie zbioru przy małej wilgotności podłoża

Minimalna temperatura kiełkowania nasion wynosi 4°C, a optymalna 20-25°C. Siewki i większe rośliny znoszą przymrozki do -8°C. 

Niskie temperatury opóźniają wschody, wówczas marchew zaczyna kiełkować po 4-5 tygodniach, natomiast w sprzyjających warunkach (siew nasion w glebę wilgotną i ogrzaną) wschodzące rośliny mogą się pojawiać się nawet już po 8-10 dniach od siewu. 

Przedplony

  Ze względu na możliwość porażenia przez choroby (sprawców rizoktoniozy czy zgnilizny korzeni marchwi) i szkodniki (zwłaszcza nicienie i połyśnicę) marchew nie powinna być uprawiana po sobie, ani po innych warzywach korzeniowych, częściej, niż co 4 lata. 

Nieodpowiednimi przedplonami są dla niej rośliny psiankowate, komosowate i motylkowate grubonasienne, za wyjątkiem bobu i bobiku. 

Odpowiednimi są natomiast zboża, rośliny kapustowate, cebulowate, dyniowate i motylkowate drobnonasienne.

Stanowisko na oborniku nie jest wskazane ze względu na rozwidlanie się korzeni, możliwość zwiększenia porażenia przez połyśnicę marchwiankę oraz ewentualną nadmierną kumulację azotanów. 

Z uwagi na połyśnicę marchwiankę i niektóre mszyce niewskazana jest lokalizacja plantacji marchwi w pobliżu większych skupisk drzew (zwłaszcza topoli) oraz krzewów i innych zarośli. 

Marchew nie jest wrażliwa na wiatry i ze względów zdrowotnych najlepiej udaje się na otwartej przestrzeni. 

Przygotowanie stanowiska

 Gleba do uprawy marchwi powinna mieć dobrą strukturę zapewniającą dostęp do dużej ilości powietrza. Korzenie wielu odmian rosną tak głęboko jak głęboko znajdują powietrze. Głębokie spulchnienie gleby najlepiej jest wykonać późną jesienią stosując orkę z pogłębiaczem lub głęboszowanie 

Ostatnią uprawkę przedsiewną najlepiej wykonać w zaciemnieniu – w jedną godzinę po zachodzie lub przed wschodem słońca. Uprawa roli w zaciemnieniu nieco zmniejsza poziom zachwaszczenia i hamuje pojawianie się siewek gatunków chwastów wymagających światła do kiełkowania.

Dobór odmian

Niezależnie od przeznaczenia korzeni dobra odmiana powinna odznaczać się: 

  • dużym udziałem plonu handlowego, 

  • małą skłonnością do zazielenienia korzeni,

  • dobrym wybarwieniem korzeni (z czym wiąże się wysoka zawartość karotenów), 

  • małym udziałem walca osiowego w średnicy korzenia

  • oraz intensywnym jego zabarwieniem, nieróżniącym się od zabarwienia kory, 

  • a także wysoką zdrowotnością. 

Wysiew

Istotnym elementem związanym z precyzyjnym wysiewem nasion jest utrzymywanie stałej prędkości jazdy. Nierównomierna prędkości może różnicować odległość pomiędzy nasionami, zmieniać głębokość siewu oraz może powodować nierównomierne przykrycie nasion. Precyzyjny wysiew zapewnia lepsze wschody, a przez to wcześniejsze rozpoczęcie zabiegów odchwaszczających, których terminowe wykonanie decyduje o wielkości plonu.

Uprawa na redlinach jest obecnie najczęściej stosowaną metodą uprawy marchwi, zwłaszcza w produkcji towarowej. Jest ona szczególnie polecana przy produkcji odmian o długich korzeniach, zwłaszcza na glebach zwięźlejszych. Zaletą tej metody jest większy i lepszy jakościowo plon, ponieważ korzenie są dłuższe i bardziej kształtne a ich zbiór jest łatwiejszy. 

Wysokość redlin wynosi 20-25 cm a szerokość ich grzbietu 20-30 cm. Wykonuje się je bezpośrednio przed siewem nasion. Na każdej redlinie wysiewa się zwykle 2 rzędy nasion odległe od siebie o 6-8 cm lub czasami 3 rzędy, a wtedy odległość między nimi wynosi 3-4 cm. 

Norma wysiewu

1.100.000 – 1.500.000 nasion na 1 ha

2,5 – 3,0 kg/ha –  uprawa na rynek 

rozstawa przy uprawie na redlinach 67,5cm

ilość roślin na 1 mb rzędu: 

100 szt/1mb – uprawa na świeży rynek

Nawożenie

Dla marchwi optymalny odczyn gleby mineralnej mieści się w granicach pH 6-7, a dla gleb torfowych  pH 5,5-6. 

Ważny jest nie tylko odczyn gleby ale także jej zasobność w wapń. 

Optymalny poziom zawartości tego składnika w glebie dla marchwi wynosi 1000-2000 mg Ca/dcm3 gleby

W różnych badaniach stwierdzono, że przy odczynie gleby powyżej pH 6,5 i zawartości wapnia powyżej 1500 mg/dcm3 pobieranie i akumulacja metali ciężkich a zwłaszcza kadmu było wyraźnie ograniczone. Mniejsza była również kumulacja azotanów. 

Wapń w marchwi występuje w różnych związkach chemicznych, np. pektynianu wapnia (w ścianach komórkowych), węglanu wapnia (inkrustuje powierzchnie ścian komórkowych), przez co pozytywnie wpływa na strukturę komórki. 

Odpowiednia zawartość wapnia zwiększa wytrzymałość ścian komórkowych, a przez to odporność na pękanie. Poza tym rośliny są bardziej tolerancyjne na warunki stresowe oraz na zakażenie organizmami patogenicznymi. 

Rośliny marchwi wykazują dużą wrażliwość na niedobór wapnia w fazie 4-7 liści właściwych. Pomimo dużego zapotrzebowania na wapń marchew źle rośnie na glebie świeżo wapnowanej, dlatego należy odpowiednio wcześnie zbadać odczyn gleby, na której będzie uprawiana tak, aby w przypadku konieczności wapnowania można byłoby je przeprowadzić już pod roślinę przedplonową 

Nawożenie mineralne nawozami dozwolonymi w rolnictwie ekologicznym powinno być dostosowane do zasobności gleby. Optymalne dla marchwi zawartości dostępnych form składników pokarmowych wynoszą:

100 – 140 mg N, 60-80 mg P, 120-150 mg K, 60-80 mg Mg i 1500-3000 mg Ca w 1 dcm3 gleby.

Na glebach średnio zasobnych orientacyjne dawki poszczególnych składników na 1 ha są następujące:

 80-100 N kg, 

60-80 kg P2O5, 

150-250 kg K2O. 

Potas

Dobre zaopatrzenie gleby w potas sprzyja lepszemu wybarwieniu korzeni spichrzowych. Odpowiednie odżywienie roślin potasem wpływa korzystnie na gospodarkę wodną, przez co następuje zmniejszenie transpiracji i lepsze wykorzystanie wody glebowej przez rośliny. Niedobór tego makroelementu powoduje znaczny spadek plonu. 

Wyliczone dawki potasu powinno się stosować co najmniej dwóch częściach – przedsiewnie ok. 40-60% wyliczonej dawki i pogłównie po 10 – 11 tygodniach od wschodów roślin. 

 Trzy dawki na glebach ciężkich lub plantacjach nawadnianych. Wówczas to pierwsza część dawki stosowana jest przedsiewnie (ok. 40%), druga na 6 tygodni po wschodach rośli (30%) i ostatnia (także 30%) na 10-11 tygodni po wschodach marchwi. 

Azot

Marchew jest wrażliwa na niedobory azotu w fasie 3-7 liści właściwych. 

W późniejszym okresie wegetacji można weryfikować stanu zaopatrzenia tego warzywa w azot poprzez sprawdzenie stosunku długości naci do długości korzenia. Przy prawidłowym odżywieniu stosunek ten powinien wynosić 1,5 : 1; rośliny źle odżywione azotem mają współczynnik wynoszący 3-5 : 1. 

Mikroelementy

Marchew jest gatunkiem wrażliwym na niedobór boru, miedzi i cynku. Brak miedzi spotyka się zazwyczaj na glebach torfowych lub alkalicznych. 

Niedobór boru wpływa na gorsze pobieranie wapnia przez rośliny, przez to korzenie są bardziej kruche i łatwo łamliwe, objawy następnie przenoszą się na korzenie powodując powstawanie ciemnoszarych plam (godzinę po ich umyciu), niekiedy gnicie i czernienie od środka. 

Pielęgnacja

Niszczenie skorupy

W ekologicznej uprawie marchwi zabiegi pielęgnacyjne to: usuwania skorupy glebowej, zwalczanie chwastów oraz nawadnianie. W czasie kiełkowania i wschodów marchew jest bardzo wrażliwa na zaskorupianie gleby. 

Walka z chwastami

Siewki chwastów, pojawiające się przed wschodami marchwi, szczególnie w uprawie płaskiej, można zniszczyć bronowaniem w poprzek lub skośnie w stosunku do rzędów, broną typu chwastownik, a nawet broną lekką, w 5-7 dni po siewie. Zabieg ten powoduje zawsze przerzedzenie wschodów, a to wymaga zwiększenia normy wysiewu.

Wypalanie

Możliwe jest termiczne zwalczanie chwastów specjalnymi wypalaczami spalającymi gaz z butli (propan). Zabieg taki zaleca się stosować po wschodach chwastów na całej powierzchni pola bezpośrednio przed siewem nasion, albo rzędowo w miejscach przewidywanych rzędów, bądź też na 2-3 dni przed wschodami marchwi. 

Nawadnianie

Duże niedobory wody w okresie wzrostu może spowodować zmniejszenie plonu nawet o 50% oraz pogorszenie jakości korzeni

Korzenie marchwi niedostatecznie nawadnianych są cienkie i ostro zakończone. Duże wahania wilgotności w glebie powodują pękanie korzeni

Nadmiar wody w glebie zwiększa udział rdzenia w korzeniu oraz zmniejsza trwałość przechowalniczą.

Nadmiar opadów lub nawadnianie marchwi przed zbiorem powoduje gromadzenie wody w korzeniach, które w trakcie zbioru mogą pękać, a przez to w okresie przechowywania są bardziej podatne na choroby.

Dodaj komentarz