Dynia to popularne warzywo, w szczególności lubiane jesienią, o wielu własnościwościach prozdrowotnych. Jest dosyć dobrze przystosowane do polskiego klimatu. Uprawa dyni stwarza interesujące możliwości dla gospodarstw ekologicznych- jako sprzedaży w formie surowej, surowca i przetworów, pestek czy oleju dyniowego. Poniżej przedstawiamy najważniejsze zalecenia dla uprawy dyni w gospodarstwie ekologicznym, przygotowane przez eksperta Beatę Studzińską.

DYNIA

Wymagania klimatyczne i glebowe

Dynia ma najmniejsze wymagania cieplne ze wszystkich warzyw dyniowatych. Optymalna temperatura wzrostu roślin to 25°C, a powyżej 12°C nasiona kiełkują już po 6–8 dniach od siewu. Rośliny potrzebują dużo wody. Związane jest to z dużą powierzchnią liści oraz płytkim systemem korzeniowym. Przy niedoborze wody owoce są mniejsze, zwierają jednak więcej suchej masy i są słodsze. Dynia może być uprawiana na różnych typach gleb, z wyjątkiem zlewnych, ciężkich i zimnych. Najlepsze pod jej uprawę są średnio zwięzłe, o znacznej zawartości próchnicy, żyzne, przepuszczalne i przewiewne, szybko nagrzewające się, o odczynie zbliżonym do obojętnego. Dynię można uprawiać w pierwszym roku po oborniku (maksymalnie 20 t/ha, ze względu na możliwość wystąpienia podwyższonej zawartości azotanów w dojrzałej dyni) lub drugim na lepszych stanowiskach.

Dobór odmian

            W przypadku dyni przeznaczonej do przetwórstwa o wyborze gatunku i odmiany decyduje przede wszystkim odbiorca. Parametry jakościowe, przydatność danego gatunku (dynia olbrzymia czy piżmowa) oraz cechy odmianowe jak barwa, zawartość suchej masy decydują o jej przeznaczeniu.

Termin siewu

            Dynię olbrzymią jak i piżmową uprawia się najczęściej z siewu wprost do gruntu, rzadziej z rozsady. Dynię najczęściej wysiewa się po 10 maja. Termin siewu powinien być tak zaplanowany, aby wschody przypadły już po „zimnych ogrodnikach” chyba, że rzędy dostaną przykryte włóknina lub folią perforowaną stwarzającą lepsze warunki cieplne. Na 1 ha należy wysiać, co najmniej 8000 nasion. Nasiona w optymalnych warunkach kiełkują już po tygodniu. Przedsiewne przygotowanie nasion dyni jest takie samo jak w przypadku ogórka. Rolnicy ekologiczni nasiona dyni umieszczają w glebie przy pomocy sadzarki do warzyw, ponieważ nasiona poszczególnych odmian mogą różnić się wielkością, dlatego należy dostosować głębokość pracy sadzarki do ich wielkości. Nasiona umieszczone zbyt głęboko mają utrudnione wschody, a przy złych warunkach pogodowych, zimno i nadmiar wilgoci w glebie mogą gnić lub być uszkadzane przez śmietkę kiełkówkę. Wielu rolników wysiewa dynię ręcznie. Na polu przygotowanym do siewu bezpośrednio przed nim zazwyczaj obsypnikiem wykonują płytkie rowki, w które wrzucają  nasiona w odległości  90-100 cm. Zalecana rozstawa w uprawie dyni wynosi 1,0 m x 1,30 – 1,50 m. Odległość międzyrzędami roślin jest dostosowana do maszyn używanych do odchwaszczania.

Aby zwiększyć plon i przyśpieszyć dojrzewanie dyni, można uprawiać ją z sadzonek.

Rozsadę dyni przygotowuje się w doniczkach, ponieważ tak jak ogórek źle znosi przesadzanie. Jej produkcja trwa około 4-5 tygodni. Pod koniec kwietnia wysiewa się  nasiona do doniczek o średnicy 8–10 cm, wypełnionych podłożem, po siewie nie należy utrzymywać nadmiernej wilgoci, ponieważ nasiona łatwo gniją.

Nawożenie

 Zapotrzebowanie dyni na składniki pokarmowe wynosi 26kg N, 12 kg P205 i 45 kg K2O na każe 10 t plonu. Optymalna zawartość składników pokarmowych w glebie powinna wynosić (mg/dm3) 80-100 N, 60-80 P, 175-200 K, 50-75 Mg i 1500-2000 Ca.

Zabiegi pielęgnacyjne

Przycinanie

W celu przyspieszenia plonowania można młode rośliny przycinać za 5, 6 w pełni rozwiniętym liściem pędu głównego, co przyspiesza wyrastanie owocujących pędów bocznych.

Nawadnianie

Dynia korzystnie reaguje na nawadnianie, w zależności od przebiegu warunków pogodowych w okresie i rodzaju gleby w sezonowa norma nawodnień wynosi od 95 do 280 mm. Wzrost plonu dyni w przypadku nawadniania kroplowego może sięgać ok. 60%, a przy stosowaniu mikrozraszaczy 70%. Uzupełnienie niedoborów wody poprawia nie tylko wydajność ale również jakość owoców jak: smak, jędrność i wybarwienie. Korzystnym zabiegiem jest łącznie ściółkowania folią lub agrowłókniną z nawadnianiem kroplowym. Połączenie tych zabiegów poprawiało warunki termiczne i wilgotnościowe, których wynikiem jest wyższy plon owoców, o lepszej jakości. Odchwaszczanie

            Dynia jest rośliną bardzo łatwą do odchwaszczania, ponieważ w sprzyjających warunkach szybko kiełkuje i można wcześnie rozpocząć uprawki mechaniczne. Siew lub wysadzanie po 15 maja umożliwia staranne przedsiewne odchwaszczenie pola, a szerokie międzyrzędzia i odstępy pomiędzy roślinami umożliwiają stosowanie aktywnego pielnika polskiej produkcji o nazwie Zuza. Stosowanie różnych rodzajów pielników zostało szerzej omówione w rozdziale „Odchwaszczanie warzyw”. Rozrastająca się dynia pokrywa liśćmi całą powierzchnię pola i nie dopuszcza do późniejszego wzrostu chwastów, terminowe i sprawne odchwaszczenie międzyrzędzi i rzędów roślin  na początku wzrostu  1-2 razy pozwala uzyskanie plantacji wolnej od chwastów.

Zbiór

Dojrzała dynia ma odpowiednie dla danego gatunku zabarwienie skórki oraz miąższu. O dojrzałości dyni świadczy drewniejący ogonek, który z barwy zielonej przekształca się w żółtą. Owoce dyni zbiera się ręcznie najczęściej we wrześniu lub październiku, przed nastaniem przymrozków. Pojedynczy dzień z niewielkim spadkiem temperatury ok. -1 oC (jeżeli dynia jest dodatkowo okryta przez jeszcze żywe liście) najczęściej nie wyrządza większych szkód.

            Dynię przeznaczoną do przetwórstwa sprzedaje się bezpośrednie po zbiorze, niekiedy zachodzi konieczność jej przechowania. Dynię przeznaczoną do przechowywania (nawet krótkiego) należy zbierać ostrożnie, unikać ułamywania ogonków i innych uszkodzeń mechanicznych. Wszelkie uszkodzenia skórki bez możliwości ich późniejszego zabliźnienia w optymalnej temperaturze są przyczyną gnicia owoców. Optymalna temperatura zaraz po zbiorze wynosi 26–30°C a wilgotność powietrza około 80% (takie warunki sprzyjają zabliźnianiu się skaleczeń skórki powstałych podczas zbioru i transportu). W takiej temperaturze dynia powinna być przechowywana przez 10-14 dni, następnie można obniżyć temperaturę do 5-10°C i wilgotność powietrza do 70–80%. W takich warunkach dynia może być przechowywana nawet przez kilka miesięcy.

Sposób przygotowania dyni zależy od gatunku a także od wymagań odbiorcy. Dynia może być dostarczana w całości prosto z pola luzem, umyta z obciętymi końcówkami, wydrążona i obrana w opakowaniach jednostkowych itp.

Plony dyni uzyskiwane w rolnictwie ekologicznym są przede wszystkim uzależnione  od gatunku np. dynia olbrzymia Bambino 40-60t/ha, dynia olbrzymia Hokkaido  10-20 t/ha, dynia piżmowa – 20 -40t/ha.

Ochrona roślin

            Większość odmian dyni zarówno olbrzymiej jak i piżmowej nie jest bardzo wrażliwa na choroby. Mączniak prawdziwy czasami występuje pod koniec okresu wegetacji i nie pływa istotnie na obniżkę plonu. Poza tym na polach z dynią, jak cała powierzchnia zostanie pokryta roślinami trudno przeprowadzać jakiekolwiek opryski.

            W przypadku uprawy dyni zagrożenie stanowi najczęściej śmietka kiełkówka, która poraża kiełkujące nasiona, a w czasie wegetacji zagrożenie może stanowić mszyca, będąca wektorem wirusów. Na skutek zawirusowania rośliny np. dyni olbrzymiej odmiany Uchiki Kuri pojawiają się na owocach zielone przebarwienia, które je dyskwalifikują jako produkt do sprzedaży

Dodaj komentarz