W ostatnich latach ze względu na częste susze coraz więcej rolników zastanawia się nad inwestycją w nawadnianie upraw. Jest to niemała inwestycja, jednakże może być opłacalna w konkretnych sytuacjach.  

Dr Cezary Trawczyński z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Jadwisinie prowadził wieloletnie badania nad wpływem nawadniania na uprawę ziemniaków. Przedstawiamy poniżej podstawowe elementy na podstawie danych pozyskanych z Instytutu i wykładu dr Trawczyńskiego.  

Udział nawadniania w stosunku do nnych składowych agrotechniki przy kształtowaniu plonu wygląda następująco: 

  • Zmianowanie                     – 10 %
  • Uprawa roli                        – 10 %
  • Nawożenie                        – 25 %
  • Technologia sadzenia       – 10 %
  • Pielęgnacja i ochrona       – 20 %
  • Nawadnianie                     – 20 %
  • Zbiór                                   – 5

Nawadnianie jest więc drugim po żyzności gleby (oraz jej odpowiednim składem pod wzgledem zapotrzebowania danej rośliny) czynnikiem, pozwalajacym na uzyskanie optymalnych plonów.

Ziemniak jest gatunkiem klimatu umiarkowanie  chłodniejszego z występującą dobową amplitudą temperatury (chłodniejsze noce, cieplejszy dzień). Wymaga zróżnicowanych w czasie wegetacji, ale równomiernie rozłożonych opadów w poszczególnych fazach rozwojowych roślin. W przypadku polskiego klimatu, ryzykiem są zarówno deficyt opadów jak i występujące ekstrema klimatyczne.  Aktualnie, tyylko na ok. 10% powierzchni upraw ziemniaka w Polsce jest  prowadzone nawadnianie w latach występującej suszy.  Stanowi  to ok. 30 tys. ha i dotyczy głównie plantacji dla przetwórstwa spożywczego i ziemniaka jadalnego do konfekcjonowania. Przy tym, najpopularniejszą metodą nawadniania jest deszczowanie plantacji przy pomocy deszczowni szpulowych, a nawadnianie kroplujące  jest stosowane  bardzo rzadko (kilkaset ha). Nalezy też podkreslić że występują  sezony (ok. 20%), kiedy nie ma potrzeby prowadzenia deszczowania  plantacji ziemniaka. Jednocześnie analiza wieloletnich  opadów naturalnych  w warunkach Polski wykazuje, że w ponad 50-60% sezonów wegetacji występuje stres suszy glebowej ograniczającej wysokie plonowanie ziemniaka. W związku z powyższą sytuacją, nie zawsze opłacalne jest inwestowanie w kosztowne systemy nawadniające. Jest szereg działań, które mogą po za tym przedsięwziąc rolnicy w celu zoptymalizowania nawodnienia :  

  • W miarę możliwości korzystanie z odmian  tolerancyjnych na stres suszy
  • Agrotechniczne metody poprawiające retencję wody w glebie
  • Retencjonowanie wody  dla potrzeb ewentualnego nawadniania plantacji
  • Precyzyjne metody nawadniania plantacji
  • Optymalne, względnie wczesne zakładanie plantacji
  • Retencjonowanie wody do nawadniania
  • Utrzymywanie właściwego stanu naturalnych zbiorników,
  • Do napełniania sztucznych zbiorników wodnych wykorzystywanie nadmiaru wody wiosennej z naturalnych cieków wodnych (rowy melioracyjne, rzeki, itp.),
  • Korzystanie z wody podziemnej przy pomocy  studni głębinowych w okresach wysokiego jej poziomu.
  • Wczesne wiosenne przerwanie parowania wody z powierzchni gleby poprzez włókowanie, bronowanie, itp.,
  • Optymalne, względnie wczesne zakładanie plantacji, 
  • Profilowanie redlin tuż przed wschodami roślin lub stosowanie do zwarcia rzędów mechanicznej pielęgnacji plantacji. wiosennej

W przypadku podjęcia decyzji inwestycyjnej, mamy do wyboru nastepujące systemy: 

  • Nawadnianie deszczujące

Deszczownie szpulowe z działkiem wodnym

Deszczownie szpulowe z belką rozlewającą

Deszczownie mostowe

  • Nawadnianie kroplowe  

Elementy składowe systemu nawadniającego

    1. Ujęcie wody z pompownią

    –  naturalny zbiornik (rzeka, jezioro, staw)

    –  sztuczny zbiornik retencyjny

    –  studnia głębinowa

    –  pompy o właściwej wydajności i ciśnieniu 

    2. Linie przesyłowe

    –  rury PCV (większe przekroje) 

    –  węże polietylenowe

    –  mobilne węże wysokociśnieniowe na szpuli

    –  szybkozłącza, hydranty

3. System aplikacji wody

    –  deszczownie różnego rodzaju    –  nawadnianie kropelkowe

    –  nawadnianie zalewowe lub podsiąkowe.

Zasady nawadniania w ekologicznym systemie produkcji

  • W uprawach redlinowych należy stosować nawadnianie kroplujące, a pozostałych deszczujące,
  • Nawadniać jednorazowymi małymi dawkami, aby nie spowodować przemieszczania składników w głąb profilu,
  • Częstotliwość nawadniania musi wynikać z bieżących potrzeb poszczególnych gatunków i dokładnego pomiaru deficytu opadów,
  • Ocenę wilgotności gleby opierać na pomiarach specjalistycznymi przyrządami,
  • Nie powinno stosować się tylko wybiórczego nawadniania poszczególnych upraw celem zwiększenia ich plonowania, 
  • Nawadnianie powinno być trwałym elementem w stosowanej technologii uprawy wszystkich gatunków płodozmianu, a szczególnie roślin międzyplonowych jako źródła biomasy,Zwiększone plony pod wpływem nawadniania i wyniesione składniki powinny być zrekompensowane dodatkowymi źródłami biomasy wniesionymi w formie obornika, kompostu czy nawozów zielonych,
  • Dobre uwilgotnienie gleby sprzyja powstawaniu próchnicy i stałemu podnoszeniu żyzności gleby,
  • Nawadnianie zwiększa zagrożenie plantacji agrofagami i wzrostem zachwaszczenia, co należy uwzględnić w programach ochrony i pielęgnacji.

Wnioski

Ziemniak jest gatunkiem o dość krótkim okresie zapotrzebowaniu na większe ilości wody (300-450 mm) w okresie 2-3 miesięcy (czerwiec-sierpień) i w tym czasie następuje wiązanie oraz kumulacja masy bulw decydująca o końcowym potencjale plonowania. Analiza wieloletnich  opadów naturalnych  w warunkach Polski wykazuje, że w ponad 50-60% sezonów wegetacji występuje stres suszy glebowej ograniczającej wysokie plonowanie ziemniaka. Koniecznością staje się inwestowanie profesjonalnych producentów ziemniaka w infrastrukturę nawodnieniową (zbiorniki retencyjne, ujęcia wody,  deszczownie, linie kroplowe).Racjonalne gospodarowanie wodą na plantacji ziemniaka oznacza: retencjonowanie wody z okresów ich nadmiaru, stosowanie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, uprawę odmian o niskich wymaganiach, optymalne nawadnianie pod względem czasu, dawki i techniki (kropelkowe). Optymalne zaopatrzenie roślin w wodę stabilizuje plonowanie na wysokim poziomie oraz poprawia jakość handlową bulw, co jest oczekiwane na współczesnym rynku. Tym nie mniej inwestycja w kosztowne systemy nawadniające wymaga odpowiedniej kalkulacji spodziewanej rentowności w czasie oraz odpowiedniego zastosowania innych elementow agrotechniki.

Dodaj komentarz